Endoskopi Raporu Ne Diyor? Üst Gastrointestinal Endoskopi Bulguları ve Terim Açıklamaları

Bu yazı, “Endoskopi raporum ne diyor?” diye merak edenler için üst gastrointestinal endoskopi raporundaki bölümleri ve terimleri açıklar; özofagus, mide, pilor, duodenum bulgularını, biyopsi ve CLO testini adım adım yorumlar.

1. Üst Gastrointestinal Endoskopi (Özofagogastroduodenoskopi)

Üst gastrointestinal endoskopi yemek borusu, mide ve onikiparmak bağırsağının ince boru şeklinde bir kamerayla incelenmesi işlemidir. Bu endoskopi işleminde genellikle yemek borusu (özofagus), mide ve onikiparmak bağırsağı (duodenum) ayrı ayrı değerlendirilir ve raporlanır. Rapor genellikle şu başlıkları içerir: Endikasyon, İşlem Öncesi Bilgi, Bulgular, Biyopsi / CLO testi, Tanı ve Öneri.

2. ENDİKASYON

Endoskopinin neden yapıldığını belirtir.

• Sık görülen ifadeler:
• Dispepsi (hazımsızlık)
• Reflü şikayetleri (midedeki asitin yemek borusuna kaçması)
• Epigastrik ağrı (mide bölgesinde ağrı)
• Yutma güçlüğü
• Pre-operatif değerlendirme (ameliyat öncesi değerlendirme)

İşlem Öncesi Bilgilendirme

Bu bölüm işlem güvenliğini ve yasal bilgilendirmeyi gösterir. Genellikle hastanın bilgilendirildiği, onamının alındığı ve rahatlatıcı ve sedasyon altında (uyku getirici bir ilaç verilerek) monitörize edildiği (kalp ritmi, tansiyon ve oksijen seviyesi gibi değerlerin izlendiği) belirtilir.

BULGULAR

3. Özofagus

Normal ifadeler:

• “Normal lümen ve mukoza”
  Yemek borusunun iç boşluğunun ve çeperinin normal olması
• “Z çizgisi ve diyafram kıskacı (hiatus) 35–40 cm’de”
  Z çizgisi yemek borusunun bitip midenin başladığı noktadır. Çeperdeki Z harfine benzeyen geçiş görüntüsü nedeniyle bu isim verilmiştir. Ön kesici dikişlerden itibaren Z çizgisine kadar olan mesafenin 35-40 cm civarında olması normaldir. Diyafram kıskacı (hiatus) yemek borusunun diyaframdan geçtiği açıklıktır ve Z çizgisi aynı hizada olmalıdır. Hasta nefes alıp verdikçe diyafram kıskacı (hiatus) bölgesinde kapanıp açılma görülür.

Anormal ifadeler:

• “LA Evre A/B/C/D özofajit”
  Yemek borusunda asit hasarı olduğunu gösteren bir bulgulardır. LA, Los Angeles sınıflandırması anlamına gelir. LA A en hafif hasardır, LA 4 ise en ağır asit hasarıdır.
• “Erozyon”
  Yemek borusu iç çeperdeki yüzeyel hasarlar ve yaralardır.
• “Ülser”
  Yemek borusu iç çeperindeki derin yaraları gösterir.
• “Barrett özofagus”
  Yemek borusunun asit hasarı nedeniyle karakter değiştirmesidir. Tanısı biyopsi alarak konulur. Kansere dönüşme riski nedeniyle yakın takip edilmedilir.
• “Somon renkli mukozal adacık”
  Yemek borusunun oluşurken içinde bazen mide dokusu parçacıkları kalabilir. Genellikle sorun yaratmazlar ama biyopsi almak gerekir.
• “Varis”
  Karaciğerde siroz olduğunun göstergesidir.
• “Darlık (striktür)”
  Geçişi engelleyen oluşumlardır. Bazı doğuştan gelen oluşumlar, tümörler, Crohn Hastalığı, alkali yanıkları, dışarıdan bası, uzun süreli asit hasarları yemek borusunda darlık yapan başlıca nedenlerdir.
• “Benign görünümlü kitle”
  İyi huylu tümör olma ihitmali yüksek kitle
• “Malign görünümlü kitle”
  Kötü huylu tümör olma ihitmali yüksek kitle
• “Mallory Weiss yırtığı”
  Çok öğürmeye veya kusmaya bağlı iç çeperdeki yüzeyel yırtıklar

4. Retrofleksiyon

Endoskopla midenin içine girildikten sonra ucunun şemsiye sapı gibi geriye kıvrılmasıyla mide girişini alttan yukarıya doğru bakarak görme işidir. Yemek borusu ve mide birleşim noktası ile, midenin fundus (üst taraftaki kubbe gibi olan kısmı) bölgesini daha iyi görmek için yapılır.

Normal ifadeler:

• “Kardiya normal görünümde”
  Kardiya midenin giriş kısmıdır.
• "Kardiyo-Özofajeal Sfinkter (KÖS) ya da Alt Özofagus Sfinkteri (AÖS) endoskopu tam sarıyor"
  KÖS ya da AÖS mide içeriğinin yemek borusuna kaçmasını önleyen valf sistemidir. Endoskopu iyi sarması bu valvin iyi çalıştığını gösterir.

Anormal ifadeler:

• "KÖS/Alt özofagus Sfinkteri endoskopu gevşek sarıyor"
  Mide içeriğinin yemek borusuna kaçmasını önleyen valf sistemi bozulmuş demektir. Reflüye sebep olur.
• "Hill 1-2-3-4"
  KÖS/Alt Özofagus Sfinkterinin ne kadar gevşek olduğunu gösteren endoskopik derecelendirme sistemidir. Hill 1 normal görünüm demektir. Hill 4 çok büyük bir mide fıtığının olduğunu gösterir.

5. Mide

Normal ifadeler:

• “Fundus, korpus ve antrum mukozası doğal”
  Fundus midenin kubbe gibi üst kısmı, korpus gövde kısmı, antrum ise onikiparmak bağırsağından önce giderek daralan son kısmıdır. Mukoza midenin iç çeperidir.
• “Normal açlık sekresyonu”
  Mideden doğal olarak salgılanan açlık sıvıları

Anormal ifadeler:

• “Hiperemik veya ödemli mukoza”
  Midede bir enflamasyonun veya enfeksiyonun göstergesidir. Midenin enflamasyonuna gastrit adı verilir. Gastritin birçok nedeni vardır. Çoğunlukla beraberinde Helicobacter Pylori adı verilen bir mikroorganizma bulunur. Bunun için biyopsi almak ya da nefes veya kan testi gibi testler yapmak gerekir.
• “Pangastrit”
  Bütün midede enflamasyon olması durumudur.
• “Eroziv gastrit”
  Mide yüzeyindeki eflamasyonun mukozayı daha da derinden aşındırması durumudur.
• “Gastrik polip”
  Polipler genellikle iyi huylu tümörlerdir. Mide koruyucu kullananlarda fundik polip adı verilen polipler sık görülür. Biyopsi alınmalıdır.
• “Ülser”
  Mide çeperindeki derin yaralardır. Kanamaya ve delinmeye sebep olabilirler. Bazen tümörlerle beraber görülebilirler. Mutlaka ileri tetkik gerekir.
• “Kitle”
  Midenin duvarında görülen kitlelerden tümörü ayırt etmek için biyopsi alınmalıdır. Malign (kötü huylu) veya benign (iyi huylu) görünümlü gibi ifadeler olabilir.
• “Lezyon”
  Endoskopi sırasında midede görülen normal olmayan tüm oluşumlara tıp dilinde lezyon denir. Çoğunlukla iyi veya kötü huylu kitleleri tanımlamak için kullanılır.
• “Safra görülmesi”
  Normalde midede safra görülebileceği gibi safra reflüsünde de görülebilir.
• “Atrofik gastrit”
  Mide iç çeperinin incelmesi. Başka hastalıklarda görülebilir. Kanser riski açısından takip edilmelidir.

6. Pilor/Pilorik kanal

Midenin onikiparmak bağırsağına açıldığı çıkış deliğidir. Burada yiyeceklerin geçişini denetleyen bir kapak (sfinkter) sistemi vardır.

Normal ifadeler:

• “Forme”
  Şekil bozukluğu yok, normal şekilde.
• “Fonksiyone”
  Normal açılıp kapanıyor

Anormal ifadeler:

• “Pilor Dar”
  Geçirilmiş hastalıklara bağlı mide çıkış deliğinin yiyeceklerin ve endoskopun geçişine engel olacak şekilde dar olmasıdır.
• “Pilor Sürekli açık veya kapalı”
  Pilor kapak sisteminin fonksiyonlarında bozukluk olduğunu gösterir.

7. Bulbar Duodenum/ Duodenum 1. Kıta

Onikiparmak bağırsağının başlangıç kısmıdır.

Normal ifadeler:

• Normal

Anormal ifadeler:

• “Erozyon”
  Onikiparmak bağırsağının çeperindeki yüzeyel yaralardır.
• “Ülser”
  Derin yaralardır. Kanamaya ve delinmeye sebep olabilirler.
• “Skar”
  İyileşmiş ülserden kalan yara dokusu

8. Duodenum 2. kıta

Normal ifadeler:

• Duodenum ikinci kıta normal

Anormal ifadeler:

• Duodenit
• Duodenal ülser
• Villöz atrofi (Çölyak şüphesi)
• Divertikül
• Mass/Kitle

9. BİYOPSİ ve CLO TESTİ

Endoskopi sırasında biyopsi alınması sık görülen bir uygulamadır. CLO testi Helicobacter pylori enfeksiyonunu değerlendirmek için yapılır. İşlem sırasında mideden alınan doku örneği hazır bir kitin içine konulur ve renk değişikliği olup olmadığı gözlenir. Bazen hemen sonuç vermez. En az 24 saat beklemek gerekir. O yüzden endoskopi raporu yazılırken 20. dakikada veya 30. dakikada negatif/hafif pozitif/pozitif gibi ifadeler yazılır.

• CLO test pozitif → H. pylori varlığı
• CLO test negatif → H. pylori saptanmadı

10. TANI

Bu bölüm bulguların özetidir. Örnek tanılar:

• Normal üst gastrointestinal endoskopi
• LA evre A özofajit: Yemek borusunda başlangıç evresinde asit hasarı.
• Pangastrit: Bütün midede iltihabi reaksiyon olması
• pylori enfeksiyonu: Midede yaşayabilen ve mideye zarar veren bir tüt mikrop

11. ÖNERİ

Sıklıkla önerilenler:

• Histopatoloji sonuç takibi (Alınan biyopsinin sonucu beklenecek ve ona göre karar verilecek)
• PPI tedavisi (Mide koruyucu tedavi)
• Reflü önlemleri (Reflüyü önleyici hayat tarzı önlemleri)
• Kontrol endoskopi (Kontrol etmek için tekrar endoskopi yapılacak)